محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )

78

شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )

در خصوص حديث عمرو بن لُحَىّ چنين گفته است : در نسب خزاعه‌اىها و اسلمىها گفته شده كه آنها [ خزاعه و اسلم ] دو فرزند حارثة بن ثعلبه هستند . « 1 » نظر سهيلى با گفتهء حافظ ابوالربيع سليمان بن سالم كلاعى صاحب « الاكتفا » دربارهء خزاعه‌اىها تطابق دارد ، اما ابن حزم در « الجمهره » مطلبى مخالف با گفته سهيلى درباره ثعلبه نقل كرده و در بيان نام و تعداد فرزندان عمرو بن عامر مىگويد : و « اوس » و « خزرج » از زادگان ثعلبة صيصاء « 2 » بن عمرو مىباشند . از طرفى ابن‌حزم در شناخت انساب ، خبره‌تر از سهيلى است و در اين گونه مسائل ، حجت به شمار مىرود ، گو اين كه در سخن ديگر علماى نسب‌شناس آمده است كه جدّ خزاعه‌اىها - با فرض اين كه از قحطان مىباشند - نه ثعلبة بن عمرو ، بلكه حارثة بن عمرو مىباشند . سهيلى در احتمال درستى اين قول كه خزاعه‌اىها از مضر هستند و اين كه آنها از قحطان مىباشند ، مطلبى آورده و مىگويد : سخن پيامبر صلى الله عليه و آله كه فرمود : « اى خاندان اسماعيل تيراندازى كنيد ، چرا كه پدر شما تيرانداز بود . » در ظاهر با حديث اكثم بن ابوالجون منافات دارد ، ولى يكى از نسب‌شناسان يادآور شده كه عمرو بن لحى كسى بود كه حارثه مادرش را پس از آن كه بيوهء قمعه شده بود و لُحَى كودك بود ، به زنى گرفت . لحى همان ربيعه است كه حارثه او را به فرزندى پذيرفت و به وى منسوب شد و بدين ترتيب اين نسب به هر دو صورت ، صحيح است ؛ به حارثه از طريق فرزندخواندگى و به قمعه از طريق فرزندى . اسلم بن اقصى بن حارثه نيز چنين است . او براى خزاعه است و هرچه دربارهء خزاعه گفته شود دربارهء او نيز صدق مىكند . در مورد اسلم بن اقصى بن حارثه گفته شده كه او از خاندان ابوحارثة بن عامر يا از خاندان حارثه است . اين دوگانگى از آن جا ناشى شده كه بنا بر آن چه گفته شد كسى كه با مادر لحى ازدواج كرد ، حارثة بن عمرو بن عامر و نه حارثة بن ثعلبة بن عمرو است و ابن‌حزم نيز با اين گفته كه خزاعه‌اىها از مضر مىباشند موافق است و با استدلال نسبت خزاعه‌اىها را روشن ساخته است و ما

--> ( 1 ) . الروض الانف 1 / 19 . ( 2 ) . در اصل كتاب « الجمره » ، « مزيقياء » آمده است .